VIXILANCIA
DE MOSQUITOS: INFORME ReGaViVec 2023 E OROPOUCHE EN AMÉRICA LATINA
Debido
a factores coma o aumento da mobilidade de persoas e mercancías, a
acción do home en hábitats salvaxes ou o cambio climático, están
a emerxer e reemerxer diferentes enfermidades
transmitidas por vectores
que xa existían no noso país ou que se detectaron nos últimos
anos. Tendo en conta isto, no ano 2023 aprobouse o Plan
Nacional de Prevención, Vigilancia y Control de Enfermedades
Transmitidas por Vectores.
Así mesmo, dende o ano 2017 funciona na nosa comunidade a Rede
Galega de Vixilancia de Vectores (ReGaViVec),
co obxectivo de detectar a chegada de novos vectores ao noso
territorio e de coñecer a densidade, distribución e grao de
infección dos xa presentes.
Os
resultados do informe
ReGaViVec 2023
amosan 71 concellos mostrexados e 9097 dípteros identificados
(culícidos, culicoides e flebótomos) con potencial interese
vectorial [Apéndice]. Actualmente o achado máis importante é a
presenza do Aedes
albopictus
(mosquito tigre) nos concellos de Moaña,
Cangas, Vigo, Redondela e Vilaboa,
xa que este culícido é potencial transmisor
de
enfermidades de declaración obrigatoria coma o dengue, chikungunya
ou Zika.
Actualmente, existe un aumento importante de casos de dengue
a nivel mundial, especialmente en América Latina e no Sudeste
Asiático [1],
polo que o risco
de introdución de casos asociados a viaxes é moi alto.
Deste xeito, calquera profesional sanitario que identifique a unha
persoa con síntomas
compatibles,
antecedente de picadura e viaxes á zonas co vector nos últimos 15
días, deberá informar ao SAEG para declarar a sospeita, valorar as
medidas
preventivas
e solicitar unha proba diagnóstica.
Do
mesmo xeito, tamén están a aumentar os casos de Oropouche (OROV) en
diferentes países de América Latina, especialmente en Cuba [2].
Esta enfermidade pode manifestarse como unha enfermidade febril aguda
semellante ao dengue (cefalea, náuseas, vómitos, mialxias e
artralxias), podendo presentar ocasionalmente síntomas graves
(hemorraxias ou meninxite). Por iso, o ECDC
está a solicitar que a enfermidade sexa descartada en viaxeiros
procedentes destes países cando presenten clínica compatible e
resultados negativos a dengue, chikungunya e Zika. O seu principal
vector é o Culicoides
paraensis,
non presente en Europa, polo que o risco de introducción en España
é baixo xa que, ainda que non se pode descartar a transmisión a
través dos culicoides do noso territorio, non se consideran vectores
da enfermidade e non está descrita a transmisión persoa-persoa.
O
PAPEL DO CONTROL OFICIAL NA PROTECCIÓN DA SAÚDE
No
contexto da protección da saúde, o control
oficial
é o conxunto de actuacións encamiñadas a verificar o cumprimento
da lexislación sanitaria realizadas polo persoal de inspección de
saúde pública, veterinarios (seguridade
alimentaria)
e farmacéuticos (sanidade
ambiental).
As distintas actuacións
comprenden inspeccións, auditorías e toma de mostras, recollidas en
plans e programas co fin de garantir un idóneo nivel de protección
da saúde da cidadanía [Apéndice]. Estas actuacións poden ocorrer
dentro dun contexto planificado para garantir que non existan
problemas de saúde pública e notificalos en caso de ser detectados,
pero tamén se levan a cabo cando
se xera unha alerta,
en moitos casos detectadas por profesionais sanitarios do ámbito
clínico. Polo tanto, a sospeita clínica e posterior comunicación
ás autoridades sanitarias facilita a detección temperá de ameazas
alimentarias e ambientais, evitando un impacto maior para a saúde da
cidadanía.
Este
fluxo bidireccional é fundamental para o correcto funcionamento das
redes de alertas. A nivel nacional pode obterse información en
relación a alertas alimentarias co SCIRI
e, a nivel europeo, no RASFF.
Tamén hai outras alertas, como as de cosméticos,
produtos
de hixiene persoal,
tatuaxes
e piercings,
produtos
bioquímicos
etc.
En
Galicia, a Dirección Xeral de Saúde Pública establece as
directrices para todo o control oficial en base a procedementos de
calidade baseados na norma
ISO.
Deste xeito, fai dous anos iniciouse o proceso de acreditación de
calidade para o control de matadoiros e industrias agroalimentarias,
sendo os servizos de inspección
veterinaria de Saúde Pública de Pontevedra pioneiros a nivel de
España en acadar a acreditación
outorgada pola Entidade
Nacional de Acreditación (ENAC),
baixo a norma UNE-EN-ISO/IEC 17020. Esta acreditación é recoñecida
e aceptada en máis de 100 países en todo o mundo, polo que o
próximo obxectivo será ampliar o alcance da acreditación de xeito
paulatino ate incluír o totalidade das actuacións de control
oficial no territorio galego. Os seus principais beneficios son: (1)
garantir unha correcta execución das actividades de control oficial
de acordo coas regras establecidas nunha Norma e (2) achegar
fiabilidade e recoñecemento aos servizos de inspección o que
repercute directamente na confianza dos cidadáns.
VIXILANCIA DE MOSQUITOS: INFORME ReGaViVec 2023 E OROPOUCHE EN AMÉRICA LATINA
O PAPEL DO CONTROL OFICIAL NA PROTECCIÓN DA SAÚDE
AUMENTO
DOS CASOS DE SARAMPELO A NIVEL MUNDIAL
Dende
o ano 2022 detectouse un incremento de casos de sarampelo
a nivel mundial, chegando a 10.887 casos na Unión Europea entre
abril de 2023 e marzo de 2024, sendo o 80,5% dos casos en Romanía
[10].
En España
pasouse de 15 casos no 2023 a 148 no 2024, mentres que en Galicia só
se confirmaron 2 casos relacionados entre eles a principios deste ano
[11].
Dada esta situación, a probabilidade de exposición ao virus en
Galicia e España aumentou, aínda que o
risco considérase baixo debido ás altas coberturas de vacinación.
Tendo en conta esta situación, a DXSP acaba de publicar as
actuacións
para a eliminación do sarampelo en Galicia:
Mellorar
a vacinación:
(1) acadar coberturas >95% na poboación infantil mediante
captación activa a nivel comunitario, (2) aproveitar as visitas aos
servizos sanitarios e a Riscos Laborais para revisar o estado de
vacinación segundo a idade e condición de risco, especialmente no
persoal de centros sanitarios, (3) aproveitar as consultas do
viaxeiro para revisar o estado de protección fronte ao sarampelo en
viaxeiros a destinos de alto risco de transmisión, (4) realizar
estratexias específicas en persoas susceptibles procedentes de
países con alta incidencia, especialmente nas que veñen a
traballar no sector agrícola.
Aumentar
a sospeita clínica:
o cadro clínico típico contempla febre, exantema maculopapular e
polo menos un dos seguintes: tose, rinite ou conxuntivite. Hai que
ter en conta que as persoas vacinadas poden ter cadros atípicos con
clínica menos florida.
Mellorar
o diagnóstico:
ante un caso sospeitoso é necesario recoller no primeiro contacto
co sistema sanitario (1) mostra de ouriños, (2) exsudado farínxeo
para PCR e (3) seroloxía para detección de IgM e IgG. Os
resultados deben interpretarse seguindo os algoritmos recollidos no
Plan
estratégico para la eliminación del sarampión y la rubeola en
España.
Declarar
os casos e previr novos contaxios:
indicar medidas de illamento aéreo o antes posible cando se
sospeite un caso e avisar ao Servizo de Medicina Preventiva/SAEG
para que inicie o estudo
de contactos e indique profilaxe
de ser necesario.
